Nadi’s, chakra’s, Kundalini…enkele begrippen verduidelijkt

Als je begint je meer te verdiepen in de achtergronden van yoga kunnen de termen je op een gegeven moment laten duizelen. Daarbij helpt het niet dat de omschrijvingen vaak vrij cryptisch zijn. We hebben geprobeerd een aantal spirituele yoga termen te verduidelijken voor je.

Betekenis van Hatha yoga
Hatha yoga is het meest bekend om de verschillende lichaamsbewegingen, maar wat betekent het nu eigenlijk ‘Hatha’? Het woord Hatha is samengesteld uit ‘ha’ en ‘tha’, wat zon en maan betekent. Je kunt het menselijk lichaam bekijken als een miniatuur universum op zichzelf. Door dit universum stromen verschillende energieën. Prana is de bekendste en is de vitale energie van de kosmos, die je in alles wat leeft terugvindt, de levenskracht in de mens en in het gehele materiële universum. In het fysieke lichaam bestaat prana in twee vormen; fysieke en mentale energie. Het stroomt in het energetische lichaam door nadis, dit zijn ‘stromen’ of ‘kanalen’ van kracht. Van de 72.000 nadis in het lichaam zijn er drie het meest belangrijk: Ida, Pingala en Sushuma.
Door Pingala en Ida stromen respectievelijk zon- en maanenergie (ha en tha), welke starten van het rechter en het linker neusgat en doorlopen naar de basis van de ruggengraat. Ida staat voor de mentale energie, Pingala voor de fysieke energie. Tussenin bevindt zich Sushuma (de nadi van vuur). Sushuma nadi is het belangrijkste kanaal van de stroom van zenuwenergie en vind je in de wervelkolom. Sushuma kun je zien als de eenwording, de ultieme balans, van het mentale en fysieke.nadi

Chakra’s
Pingala, Ida en Sushuma snijden elkaar op verschillende plaatsen. Deze kruispunten worden chakras genoemd, een Sanskriet woord dat letterlijk ‘wiel’ betekent. De chakra’s reguleren de mechanismen van het lichaam. Ze fungeren als transformatoren; ze kanaliseren prana in het lichaam via de zenuwplexussen en endocriene klieren (klieren die hormonen afscheiden in het lichaam). Ze bevinden zich langs de as vanaf de hersenen, langs de wervel kolom tot aan de bekkenbodem. Je chakra’s vibreren in je lichaam, hoe meer vibratie, hoe meer energie je hebt. Door meditatie en concentratie op de chakra’s kun je deze stimuleren en meer activeren. Geblokkeerde energie in een chakra kan lijden tot lichamelijke en psychische klachten, als je leert waar iedere chakra voor staat en wat je kan doe om de energie vrij te laten stromen kan dit helpen om klachten te verminderen. Chakra’s kunnen ook gebruikt worden als punt van concentratie tijdens yoga asana’s. Deze asana’s hebben dan ook invloed op de klieren waar de chakra’s mee samenhangen, bijvoorbeeld de schouderstand – Vishuddhi chakra – schildklier.

chakra plaatjeSahasrara – kruin chakra: spiritualiteit
Ajna – derde oog chakra: intuïtie en inzicht
Vishuddhi – keel chakra: communicatie
Anahata – hart chakra: liefde
Manipura – zonnevlecht chakra: wil
Swadhistana – sacraal chakra: emoties en seksualiteit
Mooladhara – wortel chakra: veiligheid

Vormen van prana
Prana is onder te verdelen in twaalf sub-pranas waarvan dit de vijf belangrijkste zijn: Prana, Apana, Samana, Udana en Vyana. Ze zijn niet wezenlijk verschillend van pranic bodyelkaar, maar ze werken op verschillende frequenties, ze zijn verschillende aspecten van één verenigende, levensonderhoudende, kosmische energie. De twaalf pranas vullen elkaar dus ook aan om harmonie in het lichaam te creëren. Ze zijn allemaal verantwoordelijk voor verschillende activiteiten in het menselijk lichaam:
Prana is actief in de regio tussen het middenrif en de keel
Het is het centrum van circulatie van levensenergie en onderhoudt het hart en de longen alle activiteiten in het borstgebied zoals ademen, slikken en bloedcirculatie.
Apana is actief in de bekkenregio tussen de navel en het perineum, en behoud de functies van de nieren, blaas, darmen, uitscheidings- en voortplantingsorganen. Het is verantwoordelijk voor het
verwijderen/uitdrijven van gas, faeces, urine, sperma, eicellen en de foetus op het moment van geboorte.
Samana is actief tussen navel en middenrif, functioneert als een balans brengen tussen de twee tegenovergestelde krachten van prana en apana. Het activeert en onderhoud de spijsverteringsorganen en is verantwoordelijk voor metabolisme.
Udana is actief in de ledematen: armen, benen, nek en hoofd. Het beheerst de zintuigen, bewegingen van de benen, armen en nek en de activiteiten van de hersenen. Het ondersteunt ook de activiteit van prana. Onderhoud de pranische link tussen hart en hersenen en zorgt voor energie naar de kleinere pranas (naga, koorma, krikara, devadatta en dhanajaya)
Vyana doordringt het hele lichaam en functioneert als een reserve energie, het helpt de andere pranas wanneer ze een engergieboost nodig hebben. Het reguleert ook spierbewegingen.

Kundalini
Volgens de Tantrische teksten is het doel van yogaoefeningen het opwekken van Kundalini energie. Kundalini is een Sanskriet term die letterlijk vertaald ‘opgerold’ betekent. Het wordt gesymboliseerd als een opgerolde en slapende slang, die sluimerend in het laagste zenuwcentrum aan de basis van de wervelkolom ligt, onder Mooladhara chakra. Deze latente energie moet volgens de teksten gewekt worden en aangespoord worden om door de wervelkolom omhoog te bewegen, door de chakra’s naar Sahasrara en daar te verenigen met het hoogste collectieve bewustzijn. Het intens oefenen van dynamische asana’s, meditatie of pranayama kan er voor zorgen dat de Kundalini energie opgewekt wordt, er zijn ook verhalen dat dit spontaan kan gebeuren. In de literatuur wordt gewaarschuwd Kundalini oefeningen alleen onder begeleiding van een ervaren meester te beoefenen, anders kan de vrijkomende kracht gevaarlijk zijn. Degene die zijn Kundalini succesvol kan opwekken vindt hierdoor verdieping op zijn spirituele pad en de weg naar verlichting.

chakra3

Bronnen en leestips
Mula bandha, The Master Key – Swami Satyananda Saraswati
Light on Yoga- BKS Iyengar
Four chapters On Freedom – Swami Satyananda Saraswati